EYDU Eýrazııa aptalyǵyna Eýrazııa jáne EYDU elderiniń joǵary shendi memleket qaıratkerleri, halyqaralyq áriptes-uıym qyzmetkerleri, sondaı-aq ǵylymı qoǵamdastyq, bıznes jáne qoǵam ókilderi qatysty.
Álemniń ár qıyrynan kelgen jaýapty mamandar men ǵalymdar bıznes pen saýda alańyn damytýdyń jan-jaqty tetikterin talqylady. Jalpyǵa ortaq mindet – ortaq tıimdilikti arttyra otyryp yntymaqtasa jumys isteý. Aptalyq aıasynda birneshe baǵyttar boıynsha jekelegen forýmdar ótip ekonomıkalyq básekelestikti arttyrý men saýda úderisiniń qarqynyn kúsheıtý jóninde kóptegen usynystar aıtyldy. Ortalyq Azııanyń birqatar elderi úshin áli kúnge sheshimin taba almaı kele jatqan ortaq máselelerdi retteýge baılanysty oramdy oılar ortaǵa tastalyp, uıym jumysyn júıeleý, jekemenshik sektor men jan-jaqty damý joldaryn jetildirý syndy máseleler qarastyryldy. Osymen tórtinshi ret uıymdastyrylyp otyrǵan álemdik jıyn Eýrazııa qurlyǵynda alǵash ret ótip otyr. Armenııa, Ýkraına, Vengrııa, Azerbaıjan jáne Mońǵolııa sekildi 13 memlekettiń ókilderi bas qosqan jıynda bizdiń taraptan Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev bastaǵan resmı top qatysyp EYDU bas hatshysy Anhel Gýrrıamen jáne forýmǵa qatysýshy elder delegasııalarynyń basshylarymen kezdesti. Kezdesý barysynda sońǵy jyldardaǵy Qazaqstan men EYDU-nyń arasyndaǵy tájirıbe almasýdyń sapaly platformasy – Yntymaqtastyqtyń eldik baǵdarlamasy aıasynda belsendi ózara is-qımyl jasasý kezeńine ótkeni aıtyldy. Sonymen birge uıym bıyl baǵdarlamany 2018 jylǵa deıin uzartý usynysyn maquldady. Halyqaralyq tarap Qazaqstannyń Bilim berý saıasaty jónindegi komıtette «Qatysýshy» deńgeıine deıin jáne Qurysh komıtetinde «Qaýymdastyrylǵan múshe» deńgeıine deıin óz mártebesin arttyrý jolynda sapaly jumystar júrgizip jatqanyn basa aıtty. Oǵan qosa elimizdiń EDYU-Básekelestik jónindegi komıtetine 2019-2020 jyldary tolyq quqyqty múshe retinde kirý máselesi de nazardan tys qalmady.
Eske salsaq, 2015 jyldyń naýryz aıynda EYDU-men «QR monopolııaǵa qarsy zańnamasy men saıasatyna sholý» júrgizý týraly kelisimge qol qoıylǵan bolatyn. Osylaısha, 2016 jylǵy maýsym aıynda elimiz monopolııaǵa qarsy zańnamasyndaǵy oń baǵyttarynyń nátıjesinde EYDU-nyń Básekelestik jónindegi komıtetine qatysýshy retinde kirgen edi. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymymen yntymaqtastyq aıasyn keńeıtý máseleleri jýyrda ǵana Elordada ótken Baqytjan Saǵyntaevpen Anhel Gýrrıa arasynda júrgizilgen kelissózde de keńinen aıtylǵan bolatyn. Halyqaralyq deńgeıdegi ekonomıkalyq sarapshylar atalǵan basqosý uıym men aımaq memleketteri arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtyp qana qoımaı, damýdyń dańǵyl jolyna aparatyn kóptegen jetistikterdiń qaqpasy bolatynyn aıtty.
– Eýrazııa elderi daǵdarys bastalǵanǵa deıin 10 jyl buryn bolǵan jetistikterine jete almaı keledi. Sol kezde jyldyq JIО́ jıyntyq kólemi 8% deńgeıinde bolatyn. 2010 jyldan beri ol kórsetkish jylyna nebári 3,3%-ǵa teń jáne onyń tómendeý úderisi baıqalady. Eń negizgi mindetterdiń biri ashyq naryq qalyptastyrý ekenin bárimiz bilemiz. Qazaqstan qazir osyndaı álemdik máselelerge belsene qatysady. Sondyqtan, biz aýqymdy jıyndy Almatyda ótkizýdi jón kórdik. Jalpy, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy Eýrazııa memleketterindegi kásipkerlik, ınnovasııa, shaǵyn jáne orta bıznestiń órkendeýin árkez qoldaıdy. Osy baǵytta memleketter arasyndaǵy naryqtyq kedergilerdi alyp tastaý qajet – deıdi Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń bas hatshysy Anhel Gýrrıa.
Eýrazııa aptalyǵynyń jekelegen baǵdarlamasy aıasynda bıznes ókilderi Eýrazııa elderiniń joǵary laýazymdy memlekettik qaıratkerlerimen jáne óńirge qyzyǵýshylyǵy bar nemese óńirde bıznespen aınalysyp júrgen kompanııa ókilderimen kezdesý múmkindigine ıe bolyp tájirıbelerimen bólisti. Bul óz kezeginde bıznesti jańa turpatta damytýǵa zor septigin tıgizbek.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
